18 Temmuz 2009 Cumartesi


Mum Yanınca Niçin Geriye Bir Şey Kalmıyor?



Bana maille gelen bu ilginç bilgiyi mum delisi biri olarak yazmazsam olmazdı. Aynen aktarıyorum. Benim süslediğim mumu görmek isteyenler tık tık.....

Gerçi şimdi elektrikler kesilince otomatik olarak devreye giren lambalar, hatta jeneratörler var ama mum hayatımız boyunca evimizin demirbaşı olmuştur. Onu o kadar hayatımızın olağan bir parçası olarak algılamışızdır ki, fitiline bir kibrit çaktığımızda onun nasıl yandığını, yandıkça katı kısmının nereye gittiğini düşünmeyiz bile.

Tarihi çok eskiye uzanan mum ışığının adeta büyülü bir gücü vardır. İnsanda romantik duygular uyandırdığı gibi, tüm dinlerde ruhani bir yeri de vardır. Ayin ve adakların vazgeçilmez malzemesidir. Mum tarihin ilk icatlarından biridir. Mısır'da ve Girit adasında milattan 3000 yıl önceden kalma mumlar bulunmuştur ama en yaygın kullanışı ortaçağda Avrupa'da olmuştur. Tarihi bu kadar eski olup da günümüzde de popülaritesini yitirmeyen ve çok yaygın olarak kullanılan başka hiçbir şey yoktur.

Aslında mumun yapısı çok basittir ama yanma mekanizması o kadar basit değildir. Mumun yapısında iki ana eleman vardır. Birincisi yakıt görevini gören, bir çeşit balmumu, ikincisi de emici özelliği olan bir çeşit sicim, yani fitil. Fitilin emici özelliği çok önemlidir. Çünkü mumun yanma sırrı burada gizlidir. Bu özellik gaz lambalarının fitillerinde de vardır ve onlar da aynı prensiple çalışırlar.

Elinize herhangi bir sicim alıp ucundan su dolu bir kaba daldırdığınızda suyun sicim tarafından emildiğini ve suyun sicim boyunca yukarı çıktığını renginin koyulaşmasından anlayabilirsiniz. İşte fitil de mumun üst kısmında alevden dolayı eriyen balmumunu emerek üst kısmına taşır ve bu bölgede yanmanın devamını sağlar, yani burada asıl yanan ve ışığı veren fitil değil balmumunun kendisidir.

Parafin balmumları ham petrolden yapılır, yani koyu bir hidrokarbon olup iyi bir yanıcıdırlar. Çakmağı çakıp fitili tutuşturunca, mumun en üst tabakasının da erimesine ve dolayısıyla mekanizmanın çalışmaya başlamasına sebep olursunuz. Fitil, bu erimiş balmumunu yukarı aleve doğru taşır, balmumu alevin sıcaklığında buharlaşır ve tutuşur. Yanan şey aslında mumun katı kısmı olduğundan mum tümüyle yanıp bittiğinde geriye pek bir şey kalmaz.

Mum yapmada en çok arı balmumu, benzin üretiminde petrolden çıkan bir yan ürün olan parafin veya bitkisel ve hayvansal yağlardan yapılan 'stearin' kullanılır. Günümüzde en fazla kullanılan mumlar bunların karışımı ile elde ediliyor. Mumlar çekme yöntemi ile, dökülerek veya pres edilerek yapılıyor. Her şey tamamlandıktan sonra boya banyolarına sokulurlar ve en sonunda da parlaklık kazandırmak için soğuk suya daldırılırlar.

Yukarıda ki pembe süslü mum fotoğrafının kaynağı bhgdir.

9 Yorum Oku / Yorum Yaz :

E. Ali   18 Temmuz 2009 09:25  

Güzel bir yazıydı.

Ben de mum meraklısıyımdır. :)
Hele çocukken hastasıydım gündüz bile mum yakar seyrederdim. :)

ayci   18 Temmuz 2009 13:51  

ben hep mumu iki parmagini islatipta söndürenlere hayran kalmisimdir!

fsss sesi cikariyor mum sönünce!
-->birde mum yakip bir yerlerim romantik olmuyor!
galiba ayci mumu sevmiyor!

Taze kahve   18 Temmuz 2009 14:01  

Bunun gibi bilgi verici yazılarına bayılıyorum.Genel kültürümüz genişlesin dimi ama.Sevgiler çiçekçim :))

ŞANSLI   18 Temmuz 2009 22:07  

Canım bilgi için teşekkürler.Süslediğin mum çok şık olmuş.Basit bir kurdeleyle şıklığı yakalamışsın.Fikrine sağlık...

* ஐ * : ) STİL DİREKTÖRÜ ( : * ஐ *   19 Temmuz 2009 15:34  

E. Ali abi öyle mi :) Bilmiyordum bunu ben.

ayci haha o benim işte, yapıyorum hep, demek sevmiyorsun sineğim mum sevmeyen var mı bre!

Taze kahve sağol güzelim geldikçe yazrım sık sık. Muck

ŞANSLI teşekkürler güzelim beğenmene sevindim.

Cocukla Cocuk   21 Temmuz 2009 00:15  

Güzel bir paylaşım teşekkürler canım.

* ஐ * : ) STİL DİREKTÖRÜ ( : * ஐ *   21 Temmuz 2009 00:26  

Cocukla Cocuk ben teşekkür ederim üşenmeyip okuduğunuz için kızlar.

bitter   27 Ocak 2010 15:53  

gerçekten çok ilginçmiş:)

boş zamanlarımda sürekli blogundayım eda abla, oku oku daha da okumadığım bir sürü postt çıkıyor karşıma bitmemesi hoşuma gitmiyor değil :)) eğlenceli, bilgilendirici, öğretici,eğitici okadar çok şey öğrendim ve gerçekleştirdim ki sayende teşekkür ederim:))

ஐ : ) STİL DİREKTÖRÜ ( : ஐ   27 Ocak 2010 23:32  

bitter çok tatlısın güzel kızım teşekkür ederim.


Bu blogun tema tasarımı Stil Direktörü tarafından yapılmıştır.
Copyright © 2006 - 2015